Najczęściej odwołujemy się do tej metody wtedy, gdy chcemy sprawdzać hipotezy wyjaśniające, np. kiedy i dlaczego pojawia się interesujące nas zachowanie (np. analizujemy relację pomiędzy agresywnymi zachowaniami dziecka a ilością oglądanej w telewizji przemocy).
Rodzaje korelacji (kierunek związku):
Korelacja dodatnia – wysokim wartością jednej zmiennej towarzyszą wysokie wartości drugiej zmiennej i odwrotnie: niskim wartościom jednej zmiennej towarzyszą niskie wartości drugiej (np. waga i wzrost – im człowiek wyższy, tym więcej waży).
Korelacja ujemna – wysokim wartością jednej zmiennej towarzyszą niskie wartości drugiej zmiennej (np. gdyby wzrost i waga były skorelowane ujemnie, to ludzie niscy byliby grubi, wysocy zaś strasznie chudzi lub wiek i sprawność fizyczna: im jest ktoś starszy, tym mniej sprawny fizycznie).
Korelacje wyrażone są przez liczby z przedziału od -1 do +1 (siła związku). Korelacja równa 1 oznacza, że dwie zmienne są całkowicie i wprost proporcjonalnie skorelowane; korelacja równa -1 oznacza, że dwie zmienne są całkowicie i odwrotnie proporcjonalnie skorelowane, a korelacja równa 0 oznacza, że dwie zmienne nie są ze sobą skorelowane, czyli nie można tu mówić o związku liniowym między zmiennymi.
Istnieje również korelacja pozorna – związek pomiędzy dwoma zmiennymi, który faktycznie istnieje tylko dzięki wpływowi trzeciej zmiennej. Tendencja do spostrzegania związków pomiędzy zdarzeniami, które nie są powiązane. Interpretacja tej korelacji często prowadzi do absurdalnych wniosków.
